​Sơn La – lặng lẽ nơi này

Trong nhiều lịch trình Tây Bắc, Sơn La chưa bao giờ được chúng tôi đánh dấu là đích đến, lúc nào cũng là quãng thời gian của đêm muộn, sớm mai, để một ngày nhớ về, một Sơn La lặng lẽ nơi này đã được cất trong tim…

Một góc nhà tù Sơn La – Ành: V.N.A.

Những buổi chiều không lời

Có nhiều buổi chiều như thế đã ngang qua cuộc đời, nhưng chiều trên sân bay Nà Sản im lìm và mơ mộng là buổi chiều đầu tiên mang đến cho tôi “cảm giác về Tây Bắc”.

Đó là một cảm giác rất lạ lùng, nó cuốn con người ta dứt ra khỏi những âu lo muộn phiền trong cuộc sống riêng tư, nó khiến con người ta quên đi những cạnh tranh, bon chen, kèn cựa trong công việc, nó mang lại sự bình an, niềm vui âm ỉ, nỗi nhớ nhung mơ hồ.

Năm tháng qua đi với biết bao hành trình cuộc đời, nhưng màu chiều hổ phách trên đường băng um tùm cỏ dại hôm đó vẫn hiển hiện rực rỡ trong ký ức, với tiếng cười giòn tan trong trẻo của bạn đồng hành, ánh mắt ngạc nhiên đến ngờ vực của người dân địa phương khi thấy ba chiếc xe máy nhấp nhổm trên bờ ruộng, hỏi đường hướng về Sông Mã – Điện Biên Đông.

Hay buổi chiều không có hoàng hôn trên đất Chiềng Đông. Nắng tắt sớm trên những khoảng đồi lộng gió. Ở đâu sau những rậm rạp um tùm cây cỏ, có những cánh đồng trồng tỏi đã và đang làm nên thương hiệu cho nông sản đất này.

Chúng tôi dừng xe sà vào một lán hàng khá lớn, phía sau có mấy căn nhà quây quần. Không ít lần chạy xe trên đường 6, ngạc nhiên ngắm nhìn những lán tỏi xinh xinh cứ lùi lại dần sau lưng, nhưng trong đầu nghĩ về tỏi Lý Sơn kìa.

Hôm nay, mới có dịp dừng lại, nhẩn nha ăn bắp ngô luộc, uống chén trà cũ và hỏi chuyện người Chiềng Đông.

Một buổi chiều không lời ở Chiềng Đông – Ảnh: Băng Giang

Tỏi tía Chiềng Đông – Ảnh: Băng Giang

Bà cụ người Thái tóc búi cao, đi quanh lán cầm hàng mời tôi: mua tỏi bó hay tỏi rời, còn mấy bắp ngô ăn nốt nhé, hay mua buồng chuối mới chặt sau nhà, hay mua giấm ớt về xuôi ăn dần khiến tôi bật cười.

Nhiệt tình và mộc mạc, chân chất đến ngây thơ. Bà cụ đang phân tích “tỏi Chiềng Đông” khác với “tỏi Trung Quốc” cho bạn tôi. Giống tỏi ở vùng này có màu tía, củ nhỏ, nhiều nhánh, khó bóc, so với tỏi Trung Quốc hình thực đẹp, củ to, róc vỏ thì tỏi ta đúng là “bé hạt tiêu”.

Tuy nhiên, tỏi ta lại có ưu điểm về hương thơm, tinh dầu, chất lượng hơn hẳn. Tỏi Chiềng Đông được tiêu thụ bởi phần lớn người dân địa phương ăn quen tỏi tía ta và khách qua đường mua làm quà, tuy giá có cao hơn nhưng đảm bảo chất lượng. Thật đấy, mua về treo bếp ăn dần!

Tôi hỏi bà, thế túm tỏi với tỏi rời thì khác nhau cái gì, bà cụ bảo, túm tỏi đẹp hơn thôi, còn ăn thì như nhau. Vài chiếc xe con đi qua chắc thấy vui dừng lại, cũng mua cho bà cụ 1-2 ký tỏi.

Tôi ngồi dưới hiên nhà, chăm chú nhìn vòi dẫn nước từ trên núi về đang đổ tràn chiếc chậu nhôm cũ, róc rách. Mấy chú gà con ríu rít đi băng qua vườn trở về chuồng. Ống điếu chơ vơ dưới nền, bên cột nhà, cạnh khay nước cáu cạnh và con chó vàng đang nằm ười lười biếng.

Chiều Chiềng Đông chầm chậm khuất sau đỉnh núi, sau những tầng cây lúp xúp. Tiếng những người phụ nữ Thái chuyện trò lích rích như tiếng chim, ghi thêm vào hành trang tôi một buổi chiều yên ả.

Đã lâu lắm rồi, đêm nay mình sẽ ngủ lại Sơn La.

Chuyện cái chấm và giai điệu trầm bổng của những ân tình

Năm chúng tôi đi A pa chải, thì đám bạn ở nhà “tay không bắt giặc” với kiến thức về “chấm” gần như bằng không nhưng đã “đánh chiếm” cứ điểm 21N104E, trở thành nhóm đầu tiên chinh phục chấm này, tại địa phận bản Nà Un, xã Mường Sai, huyện Sông Mã, Sơn La khiến có điều gì đó “vụn vỡ’ trong mối quan hệ của nhóm đi – nhóm ở.

Một năm sau đó, chúng tôi quyết định chinh phục lại chấm 21N104E nằm giữa rừng tre trên một sườn núi giáp biên giới Việt Lào. Lần này cũng lại xảy ra chuyện khi nhóm phân hóa thành hai đội, chấm và không chấm.

Không khí nặng nề bao trùm suốt chặng đường từ cửa khẩu – đồn biên phòng Chiềng Khương về thủ phủ Sơn La chỉ thực sự vỡ òa khi một trong hai nhóm đưa ra quyết định, ngày mai sẽ lại quay lên bản để “đi chấm”.

“Ấn tượng Sơn La” với “dân mê chấm” chúng tôi thuở đó thật sự là ký ức đáng nhớ nhất về miền đất ở phía Tây biên giới. Giai điệu trầm bổng của những ân tình đã khắc sâu vào ký ức, một thời tuổi trẻ, nồng nhiệt, say mê, với những chuyến đi tưởng chừng như ngày mai sẽ “tới ngày hội bắn”.

Sau này, khi phong trào “đi chấm” xẹp xuống, thì ký ức về “cái chấm Sơn La” lúc nào cũng vẹn nguyên với muôn màu của cung bậc cảm xúc hỉ nộ ái ố, mỗi khi nhắc đến lại khiến chúng tôi háo hức và ngậm ngùi.

Chấm: là một vị trí trên trái đất mà tại đó các đường kinh tuyến chẵn và vĩ tuyến chẵn giao với nhau, 21N104E có nghĩa là vĩ tuyến số 21 độ vĩ Bắc cắt đường kinh tuyến 104 độ kinh Đông.

Chúng tôi đi “chấm” 21N104E – Sơn La – Ảnh: Băng Giang

Lúc nhóc bản Nà Un – Ảnh: Băng Giang

Trở lại chốn này

Đó là lần đầu tiên tôi không vội vàng khi thức dậy trong một khách sạn nằm giữa lòng thành phố. Một buổi sáng mùa hè đầy nắng, trời xanh như rút ruột mà xanh, và dòng người đổ về di tích “Nhà tù Sơn La” đang đông dần lên, ai cũng muốn có một chuyến “về nguồn”.

Hiện ra trước mắt tôi là cây đào Tô Hiệu, giản dị như vô số cây đào khác của núi rừng Tây Bắc. Cây đào đã bước vào trang sách, bước ra từ trang thơ, sống mãi trong lịch sử, lặng lẽ tỏa bóng bên dấu tích của tường gạch đổ nát, dấu tích của một thời máu lửa.

Từng đoàn người bước vào đi dọc theo tuyến đường, vừa quan sát, vừa lắng nghe lời cô hướng dẫn viên ấm áp vang lên trên loa.

Thật khó có thể tưởng tượng, dù tôi đang đứng đây, giữa nhà tù chính trị nổi tiếng của thực dân Pháp những năm trước cách mạng tháng 8-1945. Hàng nghìn chiến sỹ cách mạng đã bị giam cầm và cũng chính họ đã trở thành cán bộ cốt cán của Đảng và nhà nước Việt Nam sau này.

Đoàn người vào thăm nhà tù Sơn La ngày một đông, tôi tự mình nép vào sau chấn song khe cửa đã han gỉ vì thời gian và mưa nắng. Nhắc đến đặc sản Sơn La, là nhắc tới nhà tù Sơn La.

Hôm nay, mình đã thực sự đứng giữa những bức tường loang lổ, đã tự mình có được một Sơn La trọn vẹn, tuy rằng, vùng đất ấy nằm lặng lẽ trong tim.

Nhà tù Sơn La ngày nay là một địa điểm du lịch được nhiều người tìm đến – Ảnh: Băng Giang

Một đoàn khách đang chăm chú nghe giới thiệu của hướng dẫn viên ở di tích Nhà tù Sơn La – Ảnh: Băng Giang

Cây đào Tô Hiệu trong nhà tù Sơn La – Ảnh: V.N.A.

Theo dulich.tuoitre.vn

Thăm di tích lịch sử cây đa Pắc Ma – Sơn La

Từ thị trấn Quỳnh Nhai, ngược dòng sông Mã bằng thuyền máy khoảng 45 phút, tới xã Pắc Ma huyện Quỳnh Nhai du khách sẽ dễ dàng đến thăm di tích lịch sử cây đa Pắc Ma trên đồi, xung quanh mênh mông sông nước.

Cách đây 60 năm về trước, cây đa Pắc Ma thuộc bản Pắc Ma, xã Pắc Ma huyện Quỳnh Nhai, là cây mọc tự nhiên cách đường liên tỉnh 171 khoảng 300m trên một quả đồi có dáng như yên ngựa. Trong thời kháng chiến chống thực dân Pháp, huyện Quỳnh Nhai có vị trí chiến lược quan trọng về quân sự, là của ngõ để ta có thể từ Than Uyên đi vào tiến sang Tuần Giáo và Điện Biên. Năm 1948, tại bản Mứn và bản Pắc Ma chúng đốt phá trên 100 nóc nhà cùng với toàn bộ tài sản của nhân dân, bắt gần hết số cán bộ trung kiên ma ta gây dựng, đào tạo cùng gia đình, anh em cán bộ địa phương mới trở về hoạt động, thẳng tay giết một số người tham gia cách mạng; Chúng còn thực hiện chính sách dồn dân để dễ bề kiểm soát.

Nhận rõ tình hình, vị trí chiến lược của Sơn La, Tây Bắc, ngày 21/01/1948 bộ Tổng chỉ huy đã ra chỉ thị số 114/CT-BT và 115/CT-BT nêu rõ nhiệm vụ giải phóng đồng bào Tây Bắc và xây dựng căn cứ địa Tây Bắc là nhiệm vụ căn bản của liên khu X. Thực hiện chủ trương của Liên khu, ngày 29/3/1948 đội xung phong Quyết tiến đã lên đường. Ngày 29/6/1948 đơn vị đã đến Tú Lệ Yên Bái và chủ trương củng cố Tú Lệ làm bàn đạp tấn công lên Mường Trai ( Mường La). Nhận rõ vị trí thuận lợi của Quỳnh Nhai là cửa ngõ để ta có thể từ Than Uyên đi vào.

Căn cứ vào nhận định của bộ tổng chỉ huy, Tại khu vực cây đa Pác Ma, xã Pắc ma huyện Quỳnh Nhai năm 1952 bộ đội ta đã tiêu diệt được 72 tên địch trong tiểu đoàn TaBo thứ 17 quân Viễn chinh Pháp, thu gom được nhiều vũ khí. Trong trận tập kích Pắc Ma thắng lợi đã góp phần chọc thủng phòng tuyến Sông đà của địch, giải phóng hoàn toàn huyện Quỳnh Nhai, tạo điều kiện thuận lợi cho hướng thọc sâu vu hồi giành thắng lợi to lớn trong hai đợt của chiến dịch tiến công giải phóng Tây Bắc. Chiến dịch Tây Bắc kết thúc thắng lợi, ta đã tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch, giải phóng một vùng đất đai rộng lớn 28.500 Km2  với 25 văn dân trên một địa bàn hết sức quan trọng. Tây Bắc trở thành căn cứ địa nối liền với căn cứ địa Việt Bắc.

Cây đa là một chứng tích thắng lợi của bộ đội ta trong chiến dịch Tây Bắc năm 1952, nhân dân địa phương thường gọi là cây đa Pắc Ma. Hiện nay cây đa vẫn vươn cao sức sống trên đồi, xung quanh mênh mông sông nước vùng lòng hồ thủy điện Sơn La. Đến với di tích, du khách được ngồi trên thuyền ngắm cảnh thiên nhiên hùng vĩ, câu cá sông, đặc biệt là việc thành tâm thắp một nén nhang tưởng nhớ tới các chiến sỹ đã hy sinh bảo vệ vùng đất Quỳnh Nhai, Sơn La - một bộ phận hữu cơ của nước Việt Nam. Nơi đây còn là một trang sử địa phương để soi sáng cho các thế hệ con cháu học tập, làm việc sao cho một phần xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ tiền bối./.

Theo dulichvn.org.vn

Thông Tin Du Lịch Sơn La

Diện tích: 14.174,4 km²

Dân số:  1.149.300 người (năm 2013)

Địa điểm thăm quan: động sơn  Mộc Hương, cao nguyên Mộc Châu, thác Dải Yếm, bản Mông, sông Đà, hồ Tiền Phong …

Tỉnh Sơn La nằm ở phía Tây Bắc, cách Hà Nội hơn 300km theo quốc lộ 6 với đường đi đã được nâng cấp rất thuận tiện. Đến với Sơn La, du khách sẽ được ngắm nhìn cảnh núi non hùng vĩ, khám phá về giá trị văn hoá đặc sắc của các dân tộc vùng Tây Bắc, cuốn hút trong vòng xoè, ngây ngất trong men rượu cần…

Các điểm du lịch nổi bật ở Sơn La

Đến với Sơn La, bạn sẽ được ngắm nhìn một vùng núi non hùng vĩ và khám phá về giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc vùng Tây Bắc, cũng như cuốn hút trong vòng xòe, ngây ngất say trong men rượu cần, cùng thả hồn theo ánh lửa bập bùng và giọng hát ngọt ngào, vang xa trong đêm hội nhạc rừng.

 Động Sơn Mộc Hương

Sơn Mộc Hương hay còn gọi là Hang dơi Mộc Châu - cái tên đã trở nên quen thuộc từ lâu với nhiều du khách khi đến thăm Mộc Châu, Sơn La. Đó là một tác phẩm nghệ thuật, một danh thắng quốc gia mà thiên nhiên ban tặng cho vùng đất cao nguyên Mộc Châu.

Trong hang một cách sắc diệu kỳ, từ trần hang rủ xuống những dải nhũ thạch lấp lánh đủ bảy sắc cầu vồng. Nhiều khối ngũ đá từ trên trần hang chảy xuống nền hang cao tới hơn 20 m như những rễ cây đa cổ thụ rủ xuống mặt đất. Ngoài ra còn rất nhiều nhũ đá mang dáng cây đồng tiền, cây thóc, hình ông tiên, cô tiên, con voi, sư tử, hổ, kỳ đà, đại bàng và cả những đám mây bay lượn.

Các cửa hang 50 m rộng khoảng 800 m2 vòm hang có chỗ cao hơn 30 m, có hình tròn. Ở chính giữa nền hang có một số hồ khô nước, rộng chừng 200 m2, giữa hồ có con rùa bằng đá to lớn. Bờ bên trái của hồ khối thạch nhũ hình đôi trai gái đang quấn quýt bên nhau.

Cao nguyên Mộc Châu:

Cao nguyên Mộc Châu nằm ở độ cao 1050 m so với mặt biển, cách Hà Nội gần 200 km về phía Tây Bắc theo quốc lộ 6. Đây là cao nguyên lớn trải dài khoảng 80 km, rộng 25 km, với 1600 ha đồng cỏ.

Có thể nói Mộc Châu là nơi tập trung nhiều nhất tài nguyên du lịch của Sơn La và vùng núi Tây Bắc – Bắc Bộ. Khí hậu là tài nguyên du lịch đặc biệt có tính đặc thù của Mộc Châu. Ở giữa cao nguyên Mộc Châu là một vùng tiểu khí hậu với mùa hè mát mẻ có nhiệt độ trung bình là 20 độ C và mùa đông khô ráo hơn các vùng khác.

Đến với Mộc Châu du khách sẽ được tham quan các di tích lịch sử, động Sơn Mộc Hương, rừng thông, chùa Chiền Viên, thác Dải Yếm, đỉnh Phiêng Luông, và các bản văn hóa của người Mông, người Dao ở Vân Hồ, với những câu hát điệu múa khèn, với các món ăn dân tộc, đặc sản, ẩm thực và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ mang đậm bản sắc văn hoá lâu đời.

Cụm du lịch sông Đà

Du lịch Sông Đà là đến với các công trình thế kỷ, khám phá thời kỳ tiền sử của con người qua các di chỉ khảo cổ, đến với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, cảnh núi cao, sông rộng, rừng xanh ngút ngàn, thác đổ, khung cảnh hoang sơ, đến với những con người thật thà, mến khách, nền văn hóa đặc sắc.

Sông Đà chảy qua tỉnh Sơn La dài 280 km với 32 phụ lưu lớn nhỏ. Từ ngàn xưa sông Đà là con đường thông thương giữa nhân dân các dân tộc Sơn La nói riêng, nhân dân dân tộc Tây Bắc nói chung với miền xuôi.

Hồ Tiền Phong

Hồ Tiền Phong thuộc Xã Mường Bon, Huyện Mai Sơn, nằm sát trục đường quốc lộ 6 cách Thị xã Sơn La 23 km, cách Thị trấn Hát Lót 7 km và cách sân bay Nà Sản 2 km.

Đến Hồ Tiền Phong, một trong những điều đặc biệt hấp dẫn quý khách là được du ngoạn trên mặt Hồ bằng thuyền chèo tay, thuyền đạp chân hay thuyền máy. Quý khách có thể đem theo cần câu thả mồi để câu cá dưới hồ như cá chép, cá trắm cỏ, trắm đen, cá trôi, cá mè.

Thác Dải Yếm

Thác nước Bản Vặt, một địa danh gắn liền với lịch sử cư trú rừ rất xa xưa của tộc người Thái ở vùng đất Mường Sang xưa, Mộc Châu ngày nay.

Có thể nói đây là một cảnh quan sinh thái tuyệt đẹp được thiên nhiên ban tặng cho chủ nhân vùng đất này. Ngoài tên gọi dân dã trên, thác nước này còn có tên gọi khác như thác Nàng, thác Dải Yếm, nhằm ví vẻ đẹp của thác nước như xuân sắc của người con gái tuổi trăng tròn.

Bản Mòng

Bản Mòng là một địa điểm du lịch sinh thái, văn hóa và nghỉ dưỡng hấp dẫn thuộc xã Hua La, thị xã Sơn La, tỉnh Sơn La.

Điều đầu tiên mà du khách cảm nhận được là cảnh quan thiên nhiên đẹp, sơn thủy hữu tình nơi đây. Những dãy núi nhấp nhô như thân rồng uốn lượn soi mình xuống dòng Nậm La. Trên các sườn đồi cà phê, mơ, mận, thông, tre mọc um tùm.

Vào độ xuân về, hoa mơ, hoa mận và hoa ban đua nở trằng rừng với từng bày ong bay tìm mật tạo nên không khí vui nhộn. Khi đông về, hoa vông gai nở đỏ rực bên sườn đồi như tô điểm cho những ngôi nhà sản lợp ngói đỏ. Cái rét se lạnh cũng là thời điểm lý tưởng để thả mình trong dòng suối nước nóng.

Địa lý và khí hậu Sơn La

Nằm cách Hà Nội 320 km trên trục Quốc lộ 6 Hà Nội - Sơn La - Điện Biên, Sơn La là một tỉnh nằm sâu trong nội địa. Tỉnh này có 2 cửa khẩu quốc gia với Lào là Chiềng Khương và Pa Háng. Sơn La có độ cao trung bình 600 - 700m so với mặt biển, địa hình chia cắt sâu và mạnh, 97% diện tích tự nhiên thuộc lưu vực sông Đà, sông Mã, có 2 cao nguyên là Cao nguyên Mộc Châu và Cao nguyên Sơn La, địa hình tương đối bằng phẳng

Sơn La có khí hậu cận nhiệt đới ẩm vùng núi, mùa đông phi nhiệt đới lạnh khô, mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều. Do địa hình bị chia cắt sâu và mạnh nên hình thành nhiều tiểu vùng khí hậu, cho phép phát triển một nền sản xuất nông - lâm nghiệp phong phú. Vùng cao nguyên Mộc Châu phù hợp với cây trồng và vật nuôi vùng ôn đới. Vùng dọc sông Đà phù hợp với cây rừng nhiệt đới xanh quanh năm.

Phương tiện ở Sơn La

Du lịch Sơn La từ Hà Nội bạn có thể di chuyển tới Sơn La bằng phương tiện xe buýt, các tuyến xe xuất phát hàng ngày tại Bến xe Mỹ Đình hoặc Bến xe phía sau nhà khách Sơn La (378 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân). Các xe giường nằm xuất phát tại Mỹ Đình vào khoảng 19-20h hàng ngày, thời gian lên tới Sơn La khoảng 7-8h (tùy điều kiện thời tiết và tốc độ của mỗi nhà xe. Hệ thống xe buýt vận chuyển hành khách nội tỉnh Sơn La còn chưa phát triển, toàn tỉnh mới có 3 tuyến buýt hoạt động

Ẩm thực ở Sơn La

Sơn La mang hương vị thuần khiết của núi rừng cả trong cảnh sắc lẫn những đặc sản ẩm thực hấp dẫn như nộm da trâu, Pa Pỉnh tộp, cải mèo, chẳm chéo, nậm pịa, ốc đá suối Bàng, thịt trâu gác bếp, …

Món này có tên gọi dễ nhớ hơn là cá nướng của người dân tộc nơi đây với gia vị đặc trưng riêng

Theo dulichvietnam.com.vn

Thưởng thức món ngon trứ danh ở Sơn La

Đến Sơn La, du khách không chỉ bị cuốn hút bởi cảnh đẹp của thiên nhiên mà còn cảm nhận sự hấp dẫn của những món ăn đặc sản của núi rừng Tây Bắc.

Những món ăn từ cây rừng, từ ao vườn, ruộng đồng, được chế biến bởi những bàn tay khéo léo của người dân bản địa đã trở thành những món ăn ngon khó quên.

1. Pa pỉnh tộp (cá gập nướng)

Nếu một lần lên Sơn La mà chưa thưởng thức món cá nướng gập, thì cuộc hành trình của bạn thật sự chưa trọn vẹn. Nhiều người thích món cá nướng nổi tiếng này không chỉ bởi giá trị ẩm thực của nó mà còn bởi bàn tay khéo léo của người chế biến. Với người dân tộc Thái, từ xa xưa, khi đứa trẻ sinh ra đã được người mẹ lấy đũa gắp miếng cá nướng chấm vào miệng con trẻ, để đứa bé sẽ được hưởng miếng cá mà lớn khôn.

Món cá nướng nổi tiếng ở Sơn La.

Để chế biến được món pa pỉnh tộp, người ta cho rất nhiều các loại gia vị như  gừng, xả, ớt tươi, rau mùi, rau thơm, hành tươi, húng…Nhưng món ăn này nhất thiết không được thiếu mắc khén, một loại gia vị đặc trưng của núi rừng Tây Bắc. Cá chép, cá trắm hoặc cá trôi khoảng vài lạng được mổ dọc sống lưng để nguyên nội tạng, bỏ mật và nhồi vào bụng cá cùng các loại gia vị vào tẩm ướp cho ngấm đều. Sau đó, người ta gập đôi lại, cho cá vào một đoạn tre để kẹp chặt, nướng trên than củi đã hồng.

Người nướng cá phải rất khéo léo để làm sao cho cá chín, không bị ám khói mà vẫn giữ được hương vị tự nhiên của cá. Miếng cá chín vàng đều, tỏa mùi thơm cay cay của mắc khén, vị béo ngọt của cá, vị cay của các loại gia vị nơi đầu lưỡi khiến du khách ăn một lần mà nhớ mãi.

2. Cơm lam

Với những người yêu Tây Bắc, không ai lạ lẫm gì món cơm lam, một món ăn đặc trưng của vùng cao. Cơm lam ngon phải được chế biến từ gạo nương, ngon nhất là gạo cẩm và nếp cái hoa vàng sau khi thu hoạch lúa xong vào tháng 9, tháng 10 âm lịch. Gạo cho thêm một chút muối, gừng được ngâm ủ qua đêm, đãi sạch rồi cho vào ống tre, thêm chút nước và nút lại bằng lá chuối, sau đó cho lên bếp lửa đốt.

Khi ăn, người ta nhẹ nhàng tách từng phần tre bó chặt vào từng cây cơm trắng nõn. Mùi thơm của gạo nếp nương mới, lẫn với chút hương vị của tre, của khói bếp, làm cho miếng cơm thật sự mang hương vị của núi rừng.

Cũng tùy từng sở thích của mỗi người mà người ta chọn châm cùng muối vùng hay chẩm chéo, món ăn đặc trưng của dân tộc Thái. Hương thơm, vị bùi của cơm dẻo, vị cay của gừng, vị ngọt của nước ống nứa, vị thanh thanh lá chuối, mùi của khói bếp lửa thật quyến rũ.

Cơm lam là món ăn dân dã của người Tây Bắc.

3. Chẳm chéo

Với mùi vị đặc trưng của rất nhiều loại gia vị chỉ có ở núi rừng Tây Bắc, chẳm chéo là một món chấm cổ truyền của người Thái luôn mang đến cho du khách một cảm giác lạ lẫm khi thưởng thức. Đây được coi là "linh hồn ẩm thực của vùng Tây Bắc".

Người Thái ở Sơn La sử dụng chẳm chéo trong bữa ăn hàng ngày, ngoài ra họ còn dùng để tiếp khách. Nó là món ăn dân dã nhưng cũng là đặc sản của vùng núi rùng.

Chế biến chẳm chéo khá đơn giản với nhiều nguyên liệu quen thuộc như: tỏi, ớt tươi, vài lá tỏi tươi, rau mùi, mắm, đường... và nhất là không thể thiếu bột mắc khén, loại gia vị đặc trưng của người Thái. Tất cả được giã nhuyễn trộn đều vào nhau thành một loại nước chấm sền sệt với dư vị đặc biệt.

4. Nậm pịa

Nếu như người Mông có món thắng cố được coi là món ăn đặc trưng thì người Thái có món nậm pịa. Vì vậy đến Sơn La, bạn đừng quên thưởng thức món nậm pịa nổi tiếng.

Để chế biến được món này cần có ruột non của con trâu, bò, dê. Người ta đem tuốt hết phần ruột bên trong, dùng vải bông sạch lọc nước lấy từ ruột non sau đó đập gừng, xả, mắc khén, ớt, lá chanh băm thêm một ít thịt bạc nhạc, thái thêm ít tiết tươi, đuôi, dạ dày, cuống tim... của bò hay dê cho vào nồi đun sôi khoảng 5 phút tạo thành món ăn sền sệt.

Nậm pịa thưởng thức khi nóng sẽ rất ngon. Du khách nào mới ăn sẽ thấy có vị đăng đắng nơi cổ họng, nhưng lúc sau lại thấy ngòn ngọt và thơm thơm của mắc khén, của các loại gia vị như xả, lá chanh, gừng, ớt.

Người ta thường thưởng thức nậm pịa với thịt bò hoặc dê luộc, khi chấm những miếng thịt luộc vào bát nậm pịa sẽ cảm nhận được hương vị của các loại gia vị lan tỏa ngào ngạt, tạo nên một món ăn hấp dẫn.

Món nậm pịa được coi là món ăn đặc trưng của người Thái.

5. Ốc Suối Bàng

Ốc đá ở Suối Bàng thường chỉ xuất hiện từ tháng 4 đến cuối tháng 8, tức là vào mùa mưa, khi thời tiết ẩm ướt, chúng thường bò ra để ăn lá cây. Những tháng còn lại chúng vùi mình trong những lớp lá dày hoặc nằm im dưới đất. Ốc này thường chỉ có ở những khu rừng rậm, nhiều cây cối, ẩm thấp, vì vậy, lên Sơn La được thưởng thức món ốc Suối Bàng béo ngậy trong ngày rét mướt thì không gì tuyệt bằng.

Món ốc luộc của người Sơn La được chế biến rất đơn giản, nhưng vị ngon ngọt của nó sẽ khiến người ăn một lần nhớ mãi. Ốc rửa sạch, không cần phải hấp cùng lá chanh hay gừng, sả. Nước chấm cũng chỉ cần cho vài lát ớt xanh đỏ, cũng đã đủ tạo nên một món ăn hấp dẫn. Con ốc đá béo ngậy khều ra quệt qua tí nước chấm bỏ vào miệng thấy cay cay đầu lưỡi, ốc chạm vào răng lại thấy giòn giòn. Ăn ốc đá nên nhai chậm và kỹ mới thấm được vị mát lành, vị thơm độc đáo.

Ngoài ra, ốc đá còn có thể chế biến thành nhiều món khác như nấu canh. Sau khi luộc ốc, thịt ốc khêu ra nấu với lá nồm, lá chua hoặc măng chua… đều ngon. Cầu kỳ hơn, người ta có thể nạo xoài chua đem trộn với ốc và gia vị như lá mùi tàu, lá gừng, tía tô, chanh, ớt làm gỏi cũng rất hấp dẫn. Vì vậy, nếu đến Suối Bàng thăm hang Ma, thăm làng văn hóa của người Mường, bạn đừng quên thưởng thức món ốc đặc sản núi đá nơi đây.

Bài và ảnh: Anh Phương

Theo dulich.vnexpress.net

Lễ hội cầu mưa của người Thái - Sơn La

Lễ hội cầu mưa là một trong những lễ hội quan trọng nhất trong năm đối với người Thái bản địa.

Huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La là địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, trong đó có dân tộc Thái trắng. Nơi đây còn lưu giữ nhiều lễ hội, phong tục tập quán đặc sắc của người Thái Tây Bắc, như “ lễ hội xíp xí", lễ hội gội đầu, lễ hội hạn khuống,…Trong đó, phải kể đến lễ hội cầu mưa, một trong những lễ hội quan trọng nhất trong năm đối với người Thái bản địa.

Người xưa kể rằng, vào một năm nọ, nơi này xảy ra hạn hán rất lâu, không có nước, hoa màu, vạn vật đều bị chết khô. Vì vậy, bà con đã tụ tập lại, bàn nhau làm thế nào để có mưa xuống cho muôn loài được sinh sôi, nảy nở. Nhưng bàn nhau mãi không được, do không có dòng họ nào dám đứng lên xin “Then” (trời) cho mưa xuống vì sợ Then phạt. Khi đó, một bà góa đã tình nguyện đứng ra làm người hy sinh, cùng thầy mo đi cầu mưa. Bà nói rằng nếu ông Then phạt, bắt phải chết, bà không lo sợ nữa, chỉ mong dân bản hãy làm lễ cúng cho bà hàng năm. Thương người đàn bà góa mà có tấm lòng vì bản mường, dân bản cùng nhau lập lễ cầu xin ông trời ban mưa. Từ đó, cứ đến ngày 15/2 âm lịch hàng năm, lễ hội “cầu mưa” được tổ chức.

Chuẩn bị đồ cúng

Nhịp chống, chiêng mở đầu cho lễ hội, bà con trong bản tụ tập đông đủ cùng thầy mo ra mó nước và xin phép gánh nước về làm lễ. Trong đoàn đi lấy nước, vai trò của bà góa rất quan trọng. Theo sau thầy mo và sính lễ, bà góa là người xin nước đầu tiên tiếp đến mới là đại diện dân bản. Khi đoàn đi lấy nước trở về tới địa điểm tổ chức lễ hội, một người đại diện cho ông Then ngồi phía trên, hướng mặt về phía lễ.

Cây nêu trong lễ cúng

Thầy mo ngồi dưới, cùng với những người vừa đi lấy nước về, dân bản ngồi xung quanh phía sau. Nước lấy về được dựng quanh cây nêu. Thầy mo đọc bài cúng kể cho ông Then biết nỗi khổ của dân làng khi không có mưa, cầu xin ông trời ban mưa xuống cho ruộng đồng, cây cối tốt tươi. Kết thúc bài cúng, ông Then sẽ tuyên bố ban nước cho dân làng, để bà con có một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Sau đó ông Then bưng chậu nước đi vòng quanh, vừa đi vừa vẩy nước vào tất cả bà con dân làng đến dự lễ.

Cầu nguyện cho một mùa bội thu

Ông Hà Văn Thu, trưởng bản Nà Bó 1 cho biết, để tổ chức lễ hội cầu mưa, bà con dân làng đã phải chuẩn bị cách đó 1 tháng, các công việc chuẩn bị được giao cho từng người. Vật dụng không thể thiếu trong lễ là cây nêu được làm khá cầu kỳ được gọi là cây hoa vạn vật. Cây nêu này phải là một cây tre thẳng, dài khoảng 2 mét rưỡi được trang trí những cành hoa ban trắng, những bông lau, xung quanh treo nhiều hình chim muông thú rừng, cá tôm dưới nước, cùng những vật dụng thường ngày được bà con dùng tre đan thành những hình cái quạt nhỏ, những chiếc rổ rá, cày, bừa, dao, thuổng tượng trưng…

Nghi thức xin nước

Đồ sinh lễ không thể thiếu 1 con gà cúng thổ công thổ địa, 1 con gà cúng ông Then cầu mưa, 1 con cá chép, vòng bạc, mâm gạo trắng, xôi 3 màu, hoa quả, 7 quả trứng gà, cùng nhiều sản vật gắn liền với đời sống hằng ngày của bà con như măng đắng, chuối xanh, cơm lam, cá xông khói, bánh trưng, gạo nếp, gà luộc... Bà con người Thái ở đây quan niệm như vậy mới thể hiện được tấm lòng thành kính của dân bản với trời đất, thần linh.

Kết thúc lễ hội, bà con cùng nhau nâng chén rượu mừng, cầu chúc cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, xua tan bệnh tật. Sau đó, trong niềm hân hoan, họ cùng nhau đi trồng cây để gìn giữ nguồn nước, khơi thông cống rãnh, dọn dẹp bờ mương, bờ suối để nước không bị ứ đọng, nước vào đồng ruộng thông suốt.

Vui chơi trong lễ hội

Theo mytour.vn